AI is geen keuze meer, maar een verantwoordelijkheid

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich razendsnel. Of het nu gaat om gezondheidszorg, energienetten, klimaatoplossingen of financiële dienstverlening, AI verandert bijna iedere sector. Het is inmiddels niet meer de vraag of AI impact gaat hebben, maar hoe we ervoor zorgen dat die impact positief uitpakt. 

Voor PGGM als langetermijnbelegger is deze vraag zeer relevant. Niet alleen omdat AI nieuwe investeringsmogelijkheden creëert, maar ook omdat het grote maatschappelijke vraagstukken kan helpen oplossen. Tegelijkertijd brengt de technologie nieuwe risico's en verantwoordelijkheden met zich mee. 

AI verandert iedere sector 

AI raakt  vrijwel alle sectoren waarin wij investeren. Sommige toepassingen zijn direct zichtbaar. Denk aan AI-gedreven klantenservice, gegenereerde teksten of video’s op sociale media, slimme energienetwerken, of software die vergaderingen voor je samenvat. Maar de grootste impact zit waarschijnlijk in sectoren waar veel data, repeterende processen en complexe besluitvorming centraal staan. 

In de gezondheidszorg kan AI bijvoorbeeld artsen ondersteunen bij diagnoses, administratieve lasten verminderen en helpen om personeel efficiënter in te zetten. In de energietransitie kan AI bijdragen aan een slimmer gebruik van netwerken, opslag en duurzame energiebronnen. Ook binnen klimaatoplossingen zien we steeds meer toepassingen die helpen om complexe systemen beter te begrijpen en aan te sturen. De vraag is daarom niet welke sector wordt geraakt door AI, maar welke sector niet. 

Kansen en verantwoordelijkheid 

We moeten ook eerlijk zijn over de keerzijde. AI vraagt enorme hoeveelheden data, rekenkracht en energie. Dat betekent dat de technologie ook impact heeft op grondstoffengebruik, energieverbruik en infrastructuur. Daarnaast brengt AI risico’s met zich mee op het gebied van militaire toepassingen, mensenrechten en privacy. Denk aan het ondersteunen bij het bepalen van militaire doelwitten of het aansturen van drones, maar ook mogelijke vooroordelen in modellen, de invloed van AI op werk en besluitvorming, en de manier waarop data wordt verzameld en gebruikt. 

Als belegger kijken wij daarom niet alleen naar de kansen, maar ook naar de risico's. Welke impact heeft de technologie op medewerkers, klanten en de samenleving?  Hoe gaat een bedrijf om met privacy? Hoe worden data gebruikt? En hoe transparant is een organisatie over de manier waarop AI wordt ingezet? Verantwoord investeren betekent ook deze vragen stellen. 

Niet mensen vervangen, maar mensen versterken 

In het publieke debat gaat het vaak over banen die verdwijnen door AI. Ik denk dat die discussie soms te eenzijdig wordt gevoerd. Natuurlijk zullen functies veranderen. Dat is bij eerdere technologische ontwikkelingen ook gebeurd. Maar veel toepassingen van AI zijn juist gericht op het ondersteunen van mensen. De grootste kans zie ik niet in het vervangen van medewerkers, maar in het versterken van hun werk door middel van innovatie en AI. 

Neem de gezondheidszorg. Als AI zorgprofessionals helpt om sneller informatie te verwerken of administratieve taken overneemt, ontstaat er meer tijd voor persoonlijk contact met patiënten. Dat is uiteindelijk waar de meeste waarde wordt toegevoegd. Hetzelfde geldt voor veel andere sectoren. Mensen blijven nodig om afwegingen te maken, creativiteit toe te voegen, verantwoordelijkheid te nemen en complexe situaties te beoordelen. AI kan daarbij een krachtig hulpmiddel zijn. 

De grootste uitdaging zit niet in de technologie 

Wat volgens mij nog vaak wordt onderschat, is dat de grootste uitdaging niet technisch is. De echte uitdaging zit in de vraag hoe organisaties AI op een verstandige manier implementeren. Dat vraagt om strategie, kennis en nieuwe vaardigheden. Organisaties moeten nadenken over processen, governance, risico's en verantwoordelijkheden. Niet omdat AI een hype is, maar omdat het een technologie is die een structurele plaats krijgt in vrijwel iedere organisatie. De bedrijven die daar nu bewust mee aan de slag gaan, bouwen een voorsprong op. De bedrijven die wachten tot de ontwikkelingen hen inhalen, lopen het risico achter te blijven. 

Vooruitkijken 

Als langetermijnbelegger kijken we altijd vooruit. AI zal een steeds grotere rol spelen in de economie, de samenleving en de bedrijven waarin we investeren. Ik ben optimistisch over de mogelijkheden die dit ons biedt. Niet omdat AI alle problemen zal oplossen, maar omdat het een krachtig hulpmiddel kan zijn bij uitdagingen op het gebied van gezondheid, klimaat en productiviteit. De belangrijkste vraag is daarom niet of AI komt. Die toekomst is al begonnen. De vraag is hoe we ervoor zorgen dat AI daadwerkelijk waarde toevoegt voor mensen én voor de samenleving.